⚙️ GASLIGHTING

Η ψυχολογική αρχιτεκτονική της χειραγώγησης.

Γράφει ο Νικόλαος Παντελιός

Σε πρόσφατο άρθρο μου με τίτλο

"Γνωστική Ασυμφωνία

Η σιωπηλή φυλακή των συνειδήσεων"

https://www.facebook.com/share/p/1AQtQAW7ny/

ανέλυσα τον ψυχολογικό μηχανισμό μέσω του οποίου ο άνθρωπος βιώνει εσωτερική σύγκρουση όταν η πραγματικότητα συγκρούεται με τις πεποιθήσεις, τις συνήθειες ή τις αφηγήσεις που έχει αποδεχθεί.

Αυτή η εσωτερική αντίφαση δεν είναι απλά ένα ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομούνται σύγχρονοι μηχανισμοί χειραγώγησης.

Και ένας από τους πιο επικίνδυνους μηχανισμούς είναι το λεγόμενο GASLIGHTING η εσκεμμένη διαστρέβλωση της πραγματικότητας.

Ο όρος GASLIGHTING προέρχεται από το θεατρικό έργο του 1938 «Gas Light» (και τις γνωστές κινηματογραφικές μεταφορές του), όπου ένας σύζυγος χειραγωγεί ψυχολογικά τη γυναίκα του λέγοντάς της ότι τα φώτα του σπιτιού (που λειτουργούσαν με γκάζι) δεν χαμηλώνουν, ενώ στην πραγματικότητα το έκανε ο ίδιος για να την τρελάνει.

Τι ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΓΚΑΣΛΑΙΤΙΝΓΚ

Το gaslighting είναι μια μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης κατά την οποία ο άνθρωπος οδηγείται σταδιακά να αμφισβητεί τη μνήμη, την κρίση και την ίδια του την αντίληψη.

Σε συνδυασμό με την χειραγώγηση, δεν προσπαθούν απλώς να σου πουν ψέματα, προσπαθούν να σε κάνουν να αμφιβάλλεις για όσα βλέπεις, για όσα αισθάνεσαι και τελικά για τον ίδιο σου τον εαυτό.

Και εδώ ακριβώς συνδέεται άμεσα με τη γνωστική ασυμφωνία, η Γνωστική Ασυμφωνία είναι η εσωτερική σύγκρουση.

Το gaslighting είναι η μέθοδος που τροφοδοτεί και εκμεταλλεύεται αυτή τη σύγκρουση.

Ο άνθρωπος βλέπει κάτι ξεκάθαρα μπροστά του, βιώνει γεγονότα, αντιφάσεις και πραγματικότητες.

Όμως ταυτόχρονα δέχεται μια συνεχή πίεση να πιστέψει το αντίθετο.

Έτσι δημιουργείται ένα ψυχολογικό ρήγμα.

Η λογική συγκρούεται με την επιβαλλόμενη αφήγηση, η εμπειρία συγκρούεται με την προπαγάνδα και η συνείδηση συγκρούεται με τον φόβο.

Και τότε γεννιέται η γνωστική ασυμφωνία.

Ο άνθρωπος αρχίζει να αισθάνεται ψυχολογική πίεση, σύγχυση και αβεβαιότητα.

Και επειδή ο ανθρώπινος νους δυσκολεύεται να αντέξει τη διαρκή αντίφαση, αναζητά τρόπο να μειώσει αυτή την ένταση.

Εκεί ακριβώς παρεμβαίνει το gaslighting, ο χειριστής δεν προσπαθεί απαραίτητα να αποδείξει ότι έχει δίκιο, προσπαθεί όμως να εξαντλήσει ψυχολογικά το άτομο μέχρι να πάψει να εμπιστεύεται τον εαυτό του.

Έτσι ο άνθρωπος αρχίζει να σκέφτεται.

"Μήπως τελικά υπερβάλλω;"

"Μήπως θυμάμαι λάθος;"

"Μήπως η πραγματικότητα είναι διαφορετική από αυτή που βλέπω;"

Και κάπως έτσι, η εσωτερική σύγκρουση μετατρέπεται σε υποταγή.

Σε προσωπικό επίπεδο, το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται σε τοξικές σχέσεις, δυσλειτουργικές οικογένειες και ψυχολογικά κακοποιητικά περιβάλλοντα. Το ίδιο μοτίβο συναντάται και σε αυταρχικά καθεστώτα, όπου η συγκάλυψη, η προπαγάνδα και η διαστρέβλωση της αλήθειας χρησιμοποιούνται ως μέσα ελέγχου και χειραγώγησης.

Σύνηθες φράσεις, "Φαντάζεσαι διάφορα". "Δεν συνέβη ποτέ κάτι τέτοιο". 

"Δεν έγιναν έτσι τα πράγματα".

"Μη γίνεσαι παρανοϊκός".

"Πλάκα έκανα!".

"Είσαι πολύ καχύποπτος".

"Δεν εννοούσα αυτό!". "Υπερβάλλεις".

"Αν κάνεις έτσι, δεν μπορώ να σου μιλήσω". "Ανησυχώ, νομίζω ότι δεν είσαι καλά".

Σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο, οι ίδιες πρακτικές αποκτούν ακόμη πιο επικίνδυνες διαστάσεις. Πολιτικοί μηχανισμοί, μέσα ενημέρωσης και οργανωμένα κέντρα επιρροής διοχετεύουν αντιφατικά μηνύματα και κατασκευασμένα αφηγήματα, δημιουργώντας σύγχυση, φόβο, αμφιβολία και τελικά ψυχολογική παράλυση στους πολίτες.

Για παράδειγμα χθες αν κάτι παρουσιαζόταν ως αδιανόητο, σήμερα παρουσιάζεται ως αναγκαίο.

Αύριο θα παρουσιαστεί ως "νέα κανονικότητα".

Και όποιος αντιδρά δεν αντιμετωπίζεται με ειρωνεία, στιγματισμό και ψυχολογική πίεση ώστε να αμφισβητήσει τη δική του κρίση.

(σας θυμίζει κάτι αυτό;)

Αυτός είναι ο πυρήνας της σύγχρονης χειραγώγησης της νέας κανονικότητας με την επιβολή της προπαγάνδας.

Στόχος δεν είναι απλώς να φοβάται ο άνθρωπος την εξουσία, αλλά να καταστρέφεται το υποσυνείδητό του σε τέτοιο βαθμό, ώστε να φοβάται τελικά ακόμη και την ίδια του τη σκέψη.

Η ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΣΥΜΦΩΝΊΑ και το GASLIGHTING λειτουργούν μαζί σαν ένας αόρατος μηχανισμός εσωτερικής υποδούλωσης.

Γιατί ο άνθρωπος δεν φυλακίζεται πλέον με αλυσίδες, φυλακίζεται μέσα στο σκοτάδι της αμφιβολίας.

Και όταν χάσει την εμπιστοσύνη στη δική του αντίληψη, τότε γίνεται εύκολα διαχειρίσιμος, εύκολα χειραγωγήσιμος και τελικά εύκολα υποταγμένος.

Η πραγματική απελευθέρωση ξεκινά όταν ο άνθρωπος αποκτήσει ξανά αντίληψη, κριτική σκέψη και το θάρρος να εμπιστευτεί αυτό που βλέπει, αυτό που αισθάνεται και αυτό που γνωρίζει βαθιά μέσα του ως αλήθεια.

Όπως έχουμε αναλύσει και στο παρελθόν, η πιο επικίνδυνη μορφή ελέγχου δεν είναι να σου απαγορεύσουν να μιλήσεις, είναι να σε κάνουν να φοβάσαι ακόμη και να σκέφτεσαι.

Υ.Γ.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η χειραγώγηση δεν επιβάλλεται πλέον μόνο με νόμους, απαγορεύσεις και καταστολή, αλλά κυρίως μέσω της ψυχολογικής φθοράς και της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας.

Μια «νέα κανονικότητα» όπου οι πολίτες βομβαρδίζονται καθημερινά με φόβο, αντιφατικά μηνύματα και κατασκευασμένες αφηγήσεις, ώστε να συνηθίζουν σταδιακά την απώλεια ελευθεριών, δικαιωμάτων και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Οι σύγχρονοι τύραννοι δεν επιδιώκουν μόνο την υπακοή και την υποταγή μας, επιδιώκουν κάτι βαθύτερο και πιο επικίνδυνο, να αποδυναμώσουν την κρίση, τη μνήμη και την αντίληψη των ανθρώπων, ώστε ο πολίτης να πάψει να αντιδρά, να πάψει να αμφισβητεί και τελικά να αποδεχθεί αδιαμαρτύρητα κάθε μορφή ελέγχου.

Και πίσω από αυτή τη σταδιακή αποδόμηση της ελευθερίας, πολλοί βλέπουν τη σκιά μιας παγκόσμιας συγκεντρωτικής εξουσίας, μιας νέας τάξης πραγμάτων, όπου η μαζική χειραγώγηση, η ψηφιακή επιτήρηση και η κατευθυνόμενη προπαγάνδα μετατρέπονται σε εργαλεία κοινωνικής υποταγής.

Όμως η Ιστορία έχει αποδείξει ότι κάθε μορφή αυταρχισμού φοβάται έναν και μόνο άνθρωπο, 

τον άνθρωπο που εξακολουθεί να σκέφτεται ελεύθερα.

Μόνο όταν ο πολίτης ξαναβρεί τη συνείδηση, την κρίση και το θάρρος να υπερασπιστεί την αλήθεια, τότε αρχίζει να καταρρέει κάθε μηχανισμός φόβου και χειραγώγησης. 

Με εκτίμηση,

Νικόλαος Παντελιός

Διασώστης ΕΚΑΒ Θεσσαλονίκης

Εκπρόσωπος Τύπου Π.Ο.Ε.Υ.

Πανελλήνια Ομάδα Επαγγελματιών Υγείας